Ως σχολική ετοιμότητα ορίζεται το επίπεδο της συνολικής ωριμότητας -σωματικής, γνωστικής, συναισθηματικής και κοινωνικής- που επιτρέπει σε ένα παιδί να ανταποκριθεί με επιτυχία στις απαιτήσεις της Α’ Δημοτικού. Να σημειωθεί ότι η σχολική ετοιμότητα δεν καθορίζεται μόνο από την ηλικία του παιδιού (συνήθως μεταξύ 5 ετών και 7 μηνών έως 6 ετών και 6 μηνών), αλλά κυρίως από τη συνολική του ωριμότητα σε διάφορους τομείς ανάπτυξης, ενώ θα πρέπει να έχει κατακτήσει και τις απαιτούμενες δεξιότητες (κινητικές κοινωνικές γνωστικές αλλά και συναισθηματικές). Συγκεκριμένα:
- Κοινωνική και Συναισθηματική Ωριμότητα
Είναι ίσως ο πιο κρίσιμος τομέας, καθώς το παιδί πρέπει να μπορεί να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του και να αλληλεπιδρά ομαλά.
- Αυτονομία: Να αυτοεξυπηρετείται (τουαλέτα, ντύσιμο, σίτιση) χωρίς βοήθεια.
- Συνεργασία: Να μπορεί να μοιράζεται, να περιμένει τη σειρά του και να παίζει ομαδικά.
- Αποδοχή Κανόνων: Να ακολουθεί οδηγίες και να προσαρμόζεται στη σχολική ρουτίνα.
- Συγκέντρωση: Να μπορεί να παραμείνει καθισμένο και συγκεντρωμένο σε μια δραστηριότητα για περίπου 15-20 λεπτά
- Γλωσσική και Γνωστική Ανάπτυξη
Το παιδί πρέπει να διαθέτει τις βάσεις για να δεχτεί τις νέες ακαδημαϊκές γνώσεις.
- Προφορικός Λόγος: Να εκφράζεται καθαρά, να περιγράφει γεγονότα και να κατανοεί σύνθετες οδηγίες.
- Προ-μαθηματικές Έννοιες: Να αναγνωρίζει αριθμούς (1-10), χρώματα, σχήματα και έννοιες χώρου/χρόνου (πάνω/κάτω, χθες/σήμερα).
- Ενδιαφέρον για Μάθηση: Να δείχνει περιέργεια για τα βιβλία και τη γραφή.
- Κινητικές Δεξιότητες
- Λεπτή Κινητικότητα: Να κρατά σωστά το μολύβι, να χρησιμοποιεί το ψαλίδι και να ζωγραφίζει μέσα σε πλαίσιο.
- Αδρή Κινητικότητα: Να έχει καλό συντονισμό κινήσεων (τρέξιμο, ισορροπία).
Πώς γίνεται η αξιολόγηση;
Η αξιολόγηση μπορεί να γίνει από ειδικούς (αναπτυξιολόγους, λογοθεραπευτές, εργοθεραπευτές) μέσω σταθμισμένων εργαλείων, όπως το Α τεστ σχολικής ετοιμότητας, το οποίο ανιχνεύει τυχόν μαθησιακές δυσκολίες πριν την είσοδο στο σχολείο. Επίσης, η γνώμη της/του νηπιαγωγού είναι καθοριστική, καθώς παρατηρεί το παιδί καθημερινά σε πραγματικές συνθήκες τάξη.